काठमाडौ,
वैशाख २७ - वर्षात मौसम आगमनसँगै
गर्मी चर्किंदैछ । अब हिँड्दा साथी पक्कै छाता हुनेछ, घामबाट जोगिन होस् वा
वर्षाबाट । तर छाता अब घामपानीबाट जोगिने
माध्यममात्र बन्दै छैन, यसले वर्षाको
सम्पूर्ण जानकारीसमेत दिनेछ । हो, डच अनुसन्धानदाता राल्फ हटले यस्तो 'स्मार्ट छाता' को विकास गरेका हुन्, जसले घामपानीबाट जोगाउनेमात्र हैन,
वर्षाका सम्पूर्ण सूचनासमेत उपलब्ध
गराउनेछ ।
डेल्फ्ट प्राविधिक विश्वविद्यालयका
अनुसन्धानधाता हटले यसै साता सार्वजनिक
गरेको 'स्मार्ट छाता' ले यसको क्यानभासमा परेको पानीको थोपाको चापका आधारमा मौसमको सूचना दिने दाबी गरेका छन् । छाता हेर्दा हामीले
ओड्ने गरेको साधारणजस्तै देखिन्छ । हटका अनुसार कपडा पनि विशेष प्रकारको
हुँदैन । यसको करङसँगै एक सेन्सर जडान गरिएको हुन्छ, जसले वर्षाका हरेक
थोपाको चाप सुन्छ र त्यसको गणना गर्छ ।
यसले यो सूचना ब्लुटुथ हुँदै
स्मार्टफोनमा प्रवाह गर्छ, स्मार्टफोनले
कम्प्युटर वा ल्यापटपलाई । 'हामीसँग रडार छ, सेटेलाइट छ । तर
वर्षा मापन गर्न सक्ने जमिनमा कुनै उपकरण छैनन्,' भियनामा आयोजित
वैज्ञानिक सम्मेलनमा हटले भनेका छन्,
'हामी जसको दिनहुँ सामना गरिरहेका छौं, त्यहीचाहिँ जटिल छ ।' उनले आफ्नो उपकरणले संस्थागत रूपमा नरहेका मौसमविद् र
जलविद्युत् विज्ञलाई सहयोगी हुने दाबीसमेत गरेका छन् ।
हटका अनुसार यसले वर्षाको सघनता बुझ्छ र
त्यसअनुसार वर्षा कति भइरहेको छ, कति हुने सम्भावना भन्ने सूचना प्रदान गर्न सक्छ । उक्त सूचना
संकलनबाट भारी वर्षाले सहरमा पुर्याउन सक्ने क्षतिको अनुमान गर्ने र
पूर्वसावधानी अपनाउन सहयोगी भूमिका खेल्ने उनको दाबी थियो । 'यसबाट हामी यतिसम्म
सक्षम हुनेछौं कि,' उनले भनेका छन्,
'वर्षा कुन रफ्तारमा बढ्दै छ र कति बेला परिस्थिति खराब बन्नेछ भन्नेसमेत सूचना दिनेछ ।'
ल्याबमा काल्पनिक वर्षा गराएर यो
स्मार्ट छाताको परीक्षण गर्दा हटलाई निकै
डर लागेको थियो, गलत सूचना प्रवाह
गर्ला कि भनेर । त्यसैले यिनले सावरको
पानीको फोहोरालाई निकैबेर ठूलो- सानो
गरेर खोलिरहे । तर यसले आफूले
सोचेभन्दा सही सूचना दिएको हटको भनाइ
थियो । त्यसपछि उनले खुला वर्षामा
परीक्षण गरे । उक्त परीक्षण पनि सफल
भएको थियो ।
